Geçmiþte bireyin toplumsallaþmasýnda en etkin kurumlar anne-baba,arkadaþ gruplarý ve öðretmenlerdi.Çaðýmýz modern toplumlarýnda ise özellikle,radyo,tv,sinema ,bilgisayar,dergi ve gazete dolaylý yoldan toplumsallaþma sürecini etkileyen güçlü kitle iletiþim araçlarýdýr. Tv, gazete ve bilgisayar bunlar arasýnda en etkinlerindendir. Günümüzde insanlar tv den ve bilgisayardan gördükleri ve radyodan iþittikleri iyi bir yaþam biçimi ve toplumun politikasý hakkýnda bilgi sahibi olmakta, baþkalarýna olan tutumlarýný bunlara göre ayarlamaktadýrlar. Diðer bir yaklaþýmla radyo,tv,gazete ve bilgisayar kýsaca medya insanýn dünya görüþünü,tutum ve davranýþlarýný etkilemekte ve geri bildirimler ile insanlarý belirli bir yolda deðiþtirmektedir.Her birimizin gözlemlediði gibi tv de gösterilen reklamlarýn,çocuklar üzerindeki etkileri yadsýnamaz. Ayný þekilde yetiþkin toplumsallaþmasýnda da bu etmenin rolü çok önemlidir.
Bu kitle iletiþim araçlarýndan olumlu/olumsuz anlamda en çok etkilenen kesim ise çocuklardýr. Baþta bilgi edinme, öðrenme ve iletiþim olmak üzere birçok faydasý olan bilgisayar ve internetin özellikle çocuklar üzerinde fiziksel, sosyal ve psikolojik etkilerinin yanýnda birçok tehlikeler içerdiði de göz ardý edilemez bir gerçektir.
Yapýlan araþtýrmalarla, medya araçlarýnýn çocuklarýn fiziksel, psikolojik, sosyal geliþmelerini olumsuz etkilediði uzmanlar tarafýndan belirtilmektedir.
Fiziksel etkileri:
Saatlerce televizyon ve bilgisayar karþýsýnda hareketsiz oturan çocuklarda beden geliþiminin saðlýksýz ve yetersiz olmasýdýr.
Bu hareketsizliðin verdiði huzursuzluk ve sinirli ruh hali oluþturmasýdýr.
Göz rahatsýzlýklarý, beslenme hazým bozukluklarý ve mide aðrýlarý.
Kalp atýþlarýnda anormal derecede hýzlanma.
Psikolojik Etkileri;
Çocuklarda internet kullanýmýnýn ve kullanamamanýn getirdiði stres ve endiþeye yol açmaktadýr. Bir süre sonra kimi çocuklarda içine kapanýklýlýk. Uyku rahatsýzlýklarý ve kabuslar görülebilir. Sürekli þiddet içerikli yayýn ve oyunlara maruz kalan çocuklarda saldýrganlýk davranýþýnda artma söz konusudur.
Televizyon kitle iletiþim araçlarý arasýnda etkinliði en fazla ve yaygýn olandýr. Evde TV nin açýk kalma süresinin 1 ile 18 saat arasýnda deðiþtiði ülkemizde çocuðun zihinsel dünyasýnýn ve kültürünün inþasýnda televizyon küçümsenemeyecek bir öneme sahiptir.
Eskiden sadece oturma odalarýnda olan televizyon artýk yatak odalarýna, çocuk odalarýna ve mutfaklara kadar girmiþ eðlence ve iletiþim aracý olan bilgisayar artýk çocuklarýmýz için bir vazgeçilmez haline gelmiþtir.
Türkiye’de Okuma ve Ýzleme Oranlarý
Dergi okuma oraný % 4
Kitap okuma oraný % 4,5
Gazete okuma oraný % 22
Radyo dinleme oraný %25
Televizyon izleme oraný %94
Televizyon ve þimdilerde internet, çocuklarýn dünyasýnda belirgin deðiþimler yaratmýþtýr. Ancak en önemlisi, çocuklarýn kimi zaman kendi istekleri ile kimi zamanda yetiþkinlerin izleme tercihleri nedeniyle karþý karþýya kaldýklarý çeþitli medya içerikleri, çocuklarý yetiþkinlerin baþa çýkmada zorlandýklarý bir kaygý dünyasýna taþýmaktadýr.
Televizyon aracýlýðýyla, sürekli tekrarlarla sunulan ve genellikle kaygý uyandýran haber içeriklerine ve görüntülere kolektif olarak maruz kalýnmaktadýr. Bunlarýn çocuk psikolojisi üzerindeki etkisi yetiþkinlere kýyasla çok daha fazladýr.
Ýnternet Baðýmlýlýðý
Günümüzde internet, bir bilgi ve iletiþim kaynaðý olmanýn ötesinde, bazý kiþiler için “baðýmlýlýða” dönüþmüþ durumdadýr. Birçok kiþi, gerçek dünyada karþýlýðýný bulamadýðý tutkularý ve tutsaklýðý sanal dünyada yaþamaktadýr.
Ýnternet Baðýmlýlýðýnýn Belirtileri
Online (internete baðlý) deðilken, internette yapýlan aktivitelerin hayalinin kurulmasý
Ýnternet kullanýmýnýn artan oranlarda devam etmesi
Ýnternette planlanandan daha fazla zaman geçirilmesi
Ýþteki ya da okuldaki baþarýda düþme görülmesi
Sosyal iliþkilerde kopma yaþanmasý
Ýnternet kullanýmý hakkýnda aile ya da arkadaþlara yalan söylenmesi
Ýnternetin günlük hayattaki problemlerden kaçmak için bir araç olarak kullanýlmasý
Aileler kendilerine þu sorularý sormalýlardýr;
Çocuðumuzun hangi dizileri sevdiðini biliyor muyuz? Ve biz o dizileri tanýyor muyuz?
Televizyondaki reklâmlar ve pazarlama politikalarýna karþý tutumumuz nedir?
Sakýncalý programlarý fark edebiliyor muyuz? Fark ediyorsak ne gibi önlemler alýyoruz?
Medya çocuklarýmýzýn günlük yaþamýnýn önemli bir parçasý mý? Öyleyse günlük yaþamýnýn küçük bir parçasý durumuna nasýl getirebiliriz? Ve onlara baþka hangi alternatifler sunabiliriz?
Çocuklarýn uzun süreli ve bilinçsiz medya araçlarý kullanmalarýna karþý neler yapýlabilir?
Anne babalar zaman zaman televizyonu ve bilgisayarý kapatabilmelidir.
TV programlarý seçilerek izlenmelidir.
Anne babalar, çocuklardaki saldýrganlýk tepkilerini harekete geçiren ya da onlarý aþýrý uyaran ve toplumsal deðer yargýlarýný deðiþtirmeye sebep olan dizileri izlemelerine engel olunmalýdýr. Bunu yapamazlarsa programý çocukla beraber izlemeleri ve daha sonra program hakkýnda kýsa bir söyleþi yaparak iyi ve kötü yanlarý dile getirilmeleri desteklenmelidir.
Çocuklarýn TV programlarýna eleþtirel bakmalarý öðretilmeli, yani bilinçli bir medya araçlarý kullanýcýsý olmalarýna yardýmcý olunmalýdýr.
10 yaþýn altýndaki çocuklar interneti kullanýrken tamamen anne baba gözetiminde olmalý.
Çocuklarýn internette ne kadar zaman harcayabileceði sýnýrlanmalý.
Ýnternet baðlantýsý bulunan bilgisayarýn çocuðun odasýnda deðil,bir ortak kullaným alanýnda olmalýdýr.
Ýnternette çocuðun girebileceði sitelerin güvenli olup olmadýðý anne baba tarafýndan kontrol edilmeli ve çocuða internette hiçbir zaman kiþisel bilgilerini paylaþmamasý gerektiði öðretilmelidir.
Çocuða internette okuduðu her þeyin doðru olmadýðý hatýrlatýlmalýdýr.
|