|
Toplumsal hayat içersinde yaþayan ailelerin yapýsýnda farklýlýklar dikkatimizi çekmektedir. Ailelerin yapýsýnda kültür, sosyal ve ekonomik özellikleri farklýlýklarýn oluþmasýnda etkilidir. Bu farklýlýklarýn en dikkat çekici yönü ailedeki çocuk sayýsýdýr. Þehirleþme, kadýnýn çalýþma hayatýna katýlmasý, ekonomik kaygýlar gibi deðiþen toplum yapýsýna paralel çocuk sayýsýnda azalmanýn yaný sýra birçok çift tek çocuk tercih etmek zorunda hissetmektedir.
Günümüz koþullarý içersinde özellikle büyük þehirlerde, tek çocuklu aile sayýsý her geçen gün artmaktadýr. Anne-babalar çocuklarýna yeterli düzeyde ilgi, bakým ve ihtiyaçlarýný karþýlayamama endiþesi nedeniyle tek çocuk ailelerin sayýsý hýzla artmaktadýr.
Geliþim Everesi
Ýlk üç yýlda bütün çocuklarýn annenin ilgisiyle birlikte temaslarýnýn yoðun olmasý önemlidir. Çocuk, üç yaþýndan sonra akranlarýyla iletiþime girme oyun yoluyla paylaþma böylece sosyalleþme dönemi baþlar. Ancak çocuk üç yaþýna gelmiþ olmasýna raðmen hala sadece ebeveynleriyle birlikte oluyorsa, çocuklarla zaman geçirme fýrsatý verilmiyorsa, bu durum çocuðun sosyalleþmesini ve yaþýtlarýyla saðlýklý iliþkiler kurabilmesini geciktirebilir. Çünkü çocuk paylaþmayý, beklemeyi, dinlemeyi, kurala uymanýn önemini, bir gruba ait ve var olmanýn en etkili akranlarýyla yaþadýðý iliþkilerle öðrenebilir. Anaokullarýna, kreþlere çocuðu göndererek çocuðun sosyal geliþimini desteklemek mümkündür. Böylece çocuk akranlarýyla iletiþime girerek paylaþýmda, etkileþimde bulunacak sosyal, duygusal ve iletiþim becerileri geliþebilecektir.
Tek çocuk olarak benmerkezciliði pekiþtirilen, ilgi merkezi olmaya alýþtýrýlan; her ihtiyacý, hiç geciktirilmeden karþýlanan, sosyalleþmesine fýrsat verilmeyen bir çocuk ayný ilgiyi ileriki yaþantýsýnda da isteyecektir. Girdiði sosyal ortamlarda, okulda, iþte, yakýn iliþkilerinde ayný ilgiyi göremediðinde, öncelikli konuþma, karar verme hakký ona verilmediðinde hayal kýrýklýðý, öfke yaþayabilirler, çevrelerine agresif davranabilirler. Ya da tam tersi olarak yeterince sevilmeye deðer olmadýklarýný düþünüp içe kapanabilirler. Doyumsuz olabilirler, çabuk sýkýlýrlar, mutlu olmalarý birçok koþula baðlý olduðundan kolay mutlu olamazlar. Paylaþmakta zorluklar yaþayabilirler. Sosyal ortamlarda kabul görmeyebilir, dýþlanabilirler. Ýhtiyaç ve istekleri baþkalarýnýn istek ve ihtiyaçlarýyla çakýþtýðýnda erteleyemezler. Annelerine baðýmlýlýklarý uzun sürebilir. Eleþtiriye tahammülsüz olabilirler. Okulda, iþ yaþamýnda sabýrsýzlýklar ve uyum sorunlarý olabilir. Tek çocuðun uyum ve davranýþ sorunlarýnýn temelimde tek olmasýnýn ötesinde yanlýþ, uygun olmayan anne- baba tutumlarý vardýr.
Tek çocuk sahibi olmanýn ebeveynleri için avantajlarda vardýr. Tek çocuðun beslenme, giyim ve eðitimi anne-baba açýsýndan daha kolaydýr Bu bakýmdan tek çocuk, çok çocuða oranla daha iyi yaþam ve eðitim imkânlarýna sahiptir. Uygun ebeveyn tutumlarýna baðlý olarak, çocuðun sosyalleþme sürecinin desteklenmesi koþuluyla özgüven duygusu geliþmiþ, benlik saygýsý yüksek, iletiþim becerisiyle birlikte toplumsal hayat içersinde baþarýlý tek çocuklarýn sayýsý oldukça fazladýr. Çocuk yaklaþýmýnda ebeveyler; ihtiyaçlarýný karþýlayabilecekleri, bakýmýný ve eðitimini saðlayabilecekleri kadar çocuk sahibi olmalarý aile planlamasý yaklaþýmý açýsýndan en uygun olanýdýr.
Okul Dönemi
Okul öncesinde anne-babaya baðýmlý olan tek çocuk, bunu okul yaþamýnda da sürdürmek ister. Hep yardýma alýþan çocuðun, kendine olan güveni kalmayabilir ve tek baþýna baþaramayacaðý endiþesi yerleþebilir. Tek çocuk, derin ve gizli bir güvensizlik duygusuna sahiptir. Bu nedenle, sýnýftaki ortak çalýþmalardan kendini çekerek içine kapanabilir. Okul korkusu, okuldan kaçma ya da okulda ebeveynleriyle birlikte olmak ister. Okul çocuk için stres faktörüdür. Bu özellikleri gösteren çocuk uyum ve davranýþ sorunlarýyla birlikte ergenlik zorlu bir dönemdir. Örtülü depresyon geçirmeleri olasýdýr.
Ebeveyn Yaklaþýmlarý
Çocuklarýnýn ruhsal geliþim özellikleri bilmeleri gerekmektedir.
Çocuklarýnýn geliþim özelliklerine uygun pedagojik yaklaþým geliþtirmelidirler.
Ana-baba birbirleriyle uyum, ahenk içinde olmalýdýr.
Karý-koca kendi aralarýndaki sorunlarýný çocuklarýna yansýtmamalýdýr
Ana-baba çocuklarýna açýk, net ve somut düzeyde anlayabileceði tutum ortaya koymalýdýr.
Çocuðun duygularýný ifade edebilmelerine fýrsat vermeli, dinleme becerisi geliþtirmelidir.
Çocuðun davranýþlarýný kurallarla belirleyerek, kararlýlýkla uygalamalýdýr.
Belirlenen sýnýrlar karþýsýnda çocuðun zorlayýcý tutumlarýna “hayýr” diyebilmelidir.
Her istediðini hemen karþýlamak yerine, zaman içersinde sabrederek karþýlamasý gereðini eðiterek geliþtirin.
Çocuklara uygulan ceza-ödül dengesini koruyarak kiþiliðini zedeleyici yaklaþýmlardan kaçýnýn
Mükemmeliyetçi tutum, yüksek beklentili yaklaþýmlardan kaçýnarak, çocuðun hatalarýný normal karþýlayýn.
Çocuðun hatalý davranýþlarýndan ders çýkarmasýna yardýmcý olun.
Çocuðun sosyal geliþimini desteklemek amacýyla arkadaþlarýyla birlikte olmasýna ve oyun gruplarýna girmesine önem verin.
Çocuklarýn grup içi iliþkilerini geliþimine katký saðlayacak yuva, kreþ gibi sosyal hizmet kurumlara yerleþtirin.
Okul öncesi eðitime önem verin.
Çocuðun, diðer insanlarla iliþki kurmasýna fýrsat yaratýn.
Arkadaþ edinmesi , okula gitmesi, grup halinde yaþamasý kendini tanýmasýný, sorumluluk duygusunu kazanmasýný saðlar,sosyal yaþam gereklerine alýþtýrýr.
Oyun içindeki iliþkiler Çocuðun gücünü geliþtirir, birlikte çalýþma zevki verir, uyum ve yeteneklerini tanýma olanaðý saðlar.
Giyinme, soyunma, yemek yeme, temizlik gibi her türlü özbakýmýný yapmasýna fýrsat verin.
Çocuðun baðýmsýz sorumluluklarýný yerine getirebilmesini destekleyin.
FATÝH KILIÇARSLAN/ SOSYAL HÝZMET UZMANI
|
A.Ü. Beypazarý MYO
