|
Töre Cinayetleri Ve Bir Olgu
Töre cinayetleri, içinde yaþadýðýmýz toplumda belirli bir toplum kesiminin asýrlarca süren, kadýna yönelik þiddeti içeren patolojik geleneðidir. Cinayete götüren, kadýna yönelik þiddeti içeren ve bir insanýn hayatýna son veren anlayýþ hastalýklýdýr. Töre cinayetlerine duygusal düzeyde yaklaþmak, üzülmek veya öfkelenmek yetersiz olduðu gibi birçok kadýn, çocuk ve ailesi için kanayan yaralara yol açmaya devam etmektedir. Öncelikle iþlenen cinayetlerin sosyal, kültürel nedenlerini tespit etmek ve arkasýnda yatan düþünceyi sorgulamaktan baþlamalýyýz. Böylece töre cinayetlerinin önlenmesi için toplumsal duyarlýlýk geliþtirmemiz gerektiði gibi çocuk, aile ve toplumsal sorunlarla çalýþan meslek elemanlarýný organize ederek, koruyucu ve önleyici aile ruh saðlýðý hizmetleri toplumumuzun her kesimine her bölgesine yaygýnlaþtýrmalýyýz.
“Bir Ýnfaz Ýþte Böyle Yaþandý”
Taraf Gazetesi (9 Nisan 2011) Markar Eseyan “Bir Ýnfaz Ýþte Böyle Yaþandý” röportajýnda, yeni evli bir çiftin Fatih’te bir arabanýn içinde gelinin aðabeyi Gönay Öðmen tarafýndan 11 Aralýk 2010 gecesi baþlarýndan silahla vurularak öldürüldüðü cinayet, öldürülenlerin iki körpe genç olmasý kadar, onlarýn ait olduklarý ýrk ve dinleri ile ilgiliydi.
Zekeriya Vural, 29 yaþýnda Müslümanlaþan bir Ermeni aileden geliyordu. Kýz, Soney 26 yaþýnda babasý Ermeni, annesi Süryani’ydi. Ýki ailede Ermenilerin yaþadýðý birkaç semtten biri olan Samatya’da, birkaç sokak mesafede yaþýyorlardý.
Soney ve Zekeriya’nýn öldürülmesi ile ilgili Zekeriya Vural’ýn Kýz kardeþi Hatice Vural verdiði bilgilerde;
Sony’ in ailesi evlilik için Zekeriya’nýn Hýristiyan olmasýný ve kilise nikâhýný yeterli bulmuyor. Bizim, tüm ailenin de Hýristiyan olmasýný þart koþuyorlar.
Soney’in ablasý Zaro bu güçlüðü halledebileceklerini Zekeriya’nýn annesine söylüyor. Ailenin tavrýný bilmesine raðmen ümit veriyor. Aðabeyim ve Soney, genellikle onun evinde görüþüyorlarmýþ. Soney dýþarý çýkabilen bir kýz deðil çünkü. Ýnanýlmaz muhafazakar bir aile, Soneyde bu kapalý ortamda evde büyümüþ. Soney ve Zekeriya gizlice evlenerek, kaçýyorlar. Zaro, o akþam eþiyle birlikte evlerine gelerek “ saat 12 ye kadar mutlaka geri dönsünler, yoksa babam kardeþimle bunu çözer. Dönmezlerse sonu ölümle biter” dedi. Annem Soney’in annesine yalvarýyor “Gelsinler, bir þekilde hallederiz, çocuklar daha onlar, hatalarý da var” diyor. Ama Soney’in annesi “Hayýr ben böyle bir þeye müsaade etmem. Oðlum ikisini de öldürür, paþa paþa hapiste yatar…10 yýl sonra dönseler de öldürürüz” diyor.
Salý günü geri geliyorlar. Bolu’ya kadar gitmiþler. Arabadan hiç çýkmamýþlar. Sonra aðabeyim 180 km. hýzla geri dönmüþ. Bize geldiðinde çok yorgun, moralsiz ve bitkindi. Soney özellikle çok kötüydü. Babam onlarý teskin etti. Ama anladýðým kadarýyla bu mesele din-ýrk meselesi deðildi. Bizde öyle din ayrýmý, fanatizim yoktur.
Gizli nikâh ve kaçma olayýndan sonra Soney’in babasý bizimkilere “Biz kimseye evlenip kaçtýðýný söylemedik. Sizde söylemeyin. Geri gelsinler. On beþ gün sonra gelin, hemen de gelmeyin sakýn, on beþ gün sonra gelin isteyin verelim. Namus sözü veriyorum. Çocuklar gelsin evlenecekler, hiçbir þey olmayacak” diyor. Salý günü bizimkiler Soney’i babasýna götürüyor. Soney babasýnýn elini öpüyor. Ama iþin ilginç tarafý, Soney ayný apartmada üst dairede yaþayan ablasý Zaro’nun evinde kalýyor. Töre cinayetlerinde böyle bir þey var. Öldürülecek kiþi baba evine alýnmýyor. Ondan sonrada öldürülüyor. Biz inceledik Doðu’da bunun yüzlerce örneði var. Ailede Doðu gelenekleri hâkim. Mesela Soney üniversiteyi kazanýyor ama babasý göndermiyor. Bu ilginç. Kapalý bir aile.
Gizli nikah ve kaçma olayýndan evvel, kaçamak görüþürlerken, Soney dýþarý çýkmazken, kaçtýktan sonra Soney’i serbest býrakýyorlar. Bunu infaz kararý vermiþ olmalarýna baðlýyorum. Babasý zaten gizli nikâhýn ve gitme olayýn gizlediðini söylerken “ ortaya çýkarsa ben kimsenin yüzüne bakamam, kahveye bile gidemem” demiþ. Çocýklarýnýn psikolojisi, yaþam kaliteleri, geleceklerinden daha mühim tutulan “çevre” etksi var.
Cinayet gününe geliyoruz, Aðabeyim çok sevinçliydi o gün. Soney’in babasý ev alma vaadi vermiþ. Pazartesi günü buluþup ev bakmaya gideceklerini Soney vasýtasýyla söylemiþ. Aðabeyim bunu onay olarak algýlayýp çok sevinmiþti. Adeta bir çocuk gibi sevinçliydi. Kayýnpederle ev bakmak diye bir gelenek yoktur, eþ adayýyla bakýlýr. Sanki aðabeyime yapýlan tuzak için bir çeþit ümit verme bu. Þüphe uyandýrmama… Annem Aðabeyimle Soney ve kendi aðabeyi ile tanýþma yemeðine gideceðini söyledi. Aklýmýza hiçbir þey gelmedi. Babayla ev bakýlacak, aðabey ile tanýþýlýyor. Artýk her þey çözüme gidiyordu bize göre… Telefon geldi ve aðabeyim anneme sarýldý, öptü gitti. Onun bir daha göremedik…
Psiko-sosyal Analiz
Hazin yaþanmýþ gerçek öyküsünü paylaþtýðýmýz, Sone ve Zekeriya’nýn töre cinayetine kurban ediliþ öyküsü beni derinden üzdü. Töre cinayetleri sosyal sorunu ülkemizde yaþayan rolü ve görevi ne olursa olsun temel vatandaþlýk sorumluluðudur. Töre cinayetlerinin önlenmesi ve yeni Soneylerin, Zekeriyalarýnýn ölmemesi için toplumsal sorumluluk almalýyýz.
Olgu’yu okuduðumuzda temel düzeyde aile içi iletiþim sorunun, çocuklarýn ebeveynlerin uzuvlarý gibi görülmesinin, çocuklarýn ayrýþtýrýlarak bireyselliðinin, kendi gelecekleri ile ilgili kararlarýný güven duygusu içersinde vermemenin etkisini görüyoruz.
Saðlýksýz aile modelinin otoriter, baskýcý iliþki yapýsýnýn çocuklarýnýn kendi aile hayatýný kurmada, eþ tercihlerini ortaya koymada nasýl sorun kaynaðý oluþturduðu gerçeðiyle karþýlaþýyoruz.
Röportajýn bir bölümün de “ Babasý zaten gizli nikâhýn ve gitme olayýn gizlediðini söylerken “ ortaya çýkarsa ben kimsenin yüzüne bakamam, kahveye bile gidemem” demiþ. Çocuklarýnýn psikolojisi, yaþam kaliteleri, geleceklerinden daha mühim tutulan “çevre” etkisi var.”
Saðlýksýz toplumsal çevre baskýsýnýn ailelerde özellikle ebeveynlerde oluþturduðu derin utanç duygusunun töre cinayetlerinde etkisini görüyoruz. Töre cinayetleri her þeyden önce þiddeti normalleþtiren ve yaygýnlaþtýran saðlýksýz kültür ve gelenek sorunudur. Marker Eseyan yazýsýnda belirttiði gibi “ Bir insanýn hayatý benim için kendi dinimden de kutsaldýr” sözüne karþýlýk Hatice Vuralýn dediði gibi, “Bence de dünyadaki en kutsal þey yaþam hakkýdýr. Diðer her þey araçtýr” sözünden yola çýkarsak insaný merkeze alan bir toplum yaþam düzeninde ancak töre cinayetlerini önleyebiliriz.
Rize Sosyal Hizmetler Müdür Yardýmcýsý Zeki Karataþýn belirttiði “Sosyal Risklere Aile Temelli Sosyal Hizmet Müdahalesi” yaklaþýmýyla sosyal hizmet kurumlarý yerel düzeyde örgütlenerek bireylere ve ailelere yaþadýklarý kriz ve çatýþma döneminde profesyonel aile eðitimi, rehberliði ve danýþmanlýðý hizmetleri sunmalý, tedavi, güvenlik ve adli kuruluþlarla iþbirliði içersinde vatandaþlarýmýza etkin, hýzlý verimli hizmetler yürütmelidir. Aileler yaþam evrelerinin ilk aþamasýn, niþanlýlýk evresinden itibaren her evrede rehberlik, danýþmanlýk hizmetleri verebilecek Aile Danýþma Merkezleri yaygýnlaþtýrýlmalý, aile kriz yönetiminde destek olunarak aile içi çatýþmalar profesyonel meslek mensuplarýnýn desteði ile önlenmelidir.
Fatih Kýlýçarslan/ Sosyal Hizmet Uzmaný/ Bakýrköy Ruh ve Sinir Hastalýklarý Hastanesi
|
Fatih
