Ülkemizde meydana gelen toplumsal deðiþme, kentleþme, sanayileþme, iç göç hýzýnýn artmasý, gecekondulaþma ve aile kurumunun parçalanmasýna paralel olarak sosyal sorunlarda önemli bir artýþ gözlemlenmektedir.

Bu sorunlarýn en önemlilerinden biri ‘sokak çocuklarý’ olgusudur.

“Sokak Çocuklarý” terimi bütünüyle sokaðý mesken edinen, geceleri ya da en azýndan bütün geceleri evine dönmeyen, aile korumasýndan ve desteðinden bütünüyle ya da büyük ölçüde yoksun olan çocuklar için kullanýlmaktadýr. Bu tanýmla birlikte “Sokak Çocuklarý” kapsamýnda yer alan “Sokakta Çalýþan Çocuklar” ya da bir bölümünde sokakta çalýþan, geçenin erken ya da geç bir saatinde evine dönen çocuklar için kullanýlmaktadýr.

1826 tarihinde Yeniçeriliðin ilgasýndan sonra, yeni kurulan Asâkir-i Mansure-i Muhammediye’ye yazýlmak için gelen gençler arasýnda 15 yaþýndan küçük çocuklar da vardý. Kanunen, askere yazýlmalarý mümkün olmayan bu gençlerin, tekrar memleketlerine gönderilmeleri de deðiþik sebeplerden dolayý mümkün olmadýðý için, Þehzade baþý Camii yanýnda bulunan, Eski Cami Oðlanlarý Kýþlasý’na gönderilip orada eðitilmeleri için hocalar tutulmuþtu. Bunlardan bir kýsmý da, yaþlarý küçük olmalarýndan dolayý ferman gereðince Ýhtisap Nazýrý’na havale ediliyordu.  Ýhtisap Nazýrý da olarýn münasip birer esnaf yanýna yerleþmelerini saðlýyordu. Uzak bölgelerden gelmiþ bu çocuklarýn, Ýstanbul’da baþka türlü barýnmalarý mümkün olmayacaktý.

Ailenin yoksulluðu, iþsizlik, kötü konutlarda yaþama, ana-babalarýnýn iþ bulmak için uzak yerlere ya da baþka kentlere gitmeleri ailedeki gerilimi arttýrmakta, parçalanmalara neden olmaktadýr. Geleneksel beraberlik kültürümüzün, aile ve çocuk sevgimizin azalmasý, kýrsal kesimlerden kopup gelen kitlelerin þehirdeki gereksinmeleri toplumsal kurumlarla karþýlamamamýz…  Hýzlý ve çarpýk kentleþme, aile yoksulluðunun kronik bir hale gelmesi, ailelerin ve çocuklarýn eðitim, saðlýk, ruh saðlýðý, hizmetlerinden etkili bir biçimde yararlanamamasý ‘sokak çocuklarý’ olgusunun ortaya çýkmasýna neden olmuþlardýr.

Aile ortamýndan kopmuþ, sokaklarda yaþayan sorunlu, manevi yardýma muhtaç olup kötü koþullarda çalýþtýrýlan, evinden kaçmýþ, uyuþturucu madde baðýmlýsý çocuk ve gençleri bu olumsuz davranýþ ve alýþkanlýklardan arýndýrýp topluma ve ailelerine yeniden kazandýrmak gerekmektedir.  Bu amaçlar için özellikle yerel belediyeler ve gönüllü kuruluþlar; sokaða terk edilen çocuklarýn ve bunlarýn meslek ve iþ edinmeleri için imkânlar oluþturmak zorundadýr.  Bu amaçla yatýlý veya gündüzlü hizmet verilen merkezler oluþturulmalýdýr. 

Ailelerin yanýnda yaþayan fakat olumsuz koþullarda yetiþtirilen çocuk ve gençlerin aileleriyle iliþkiye geçip sorunlarýna destek olmalarý gerekmektedir.

Bu yönde hizmet edecek kurum ve kuruluþlarý oluþturmak artýk bir toplum görevi haline gelmiþtir.

Rakamlar korkutuyor!

Yeniden Saðlýk ve Eðitim Derneði ve Carites Türkiye Ýþbirliði ile Ýstanbul’da tedavi ve koruma merkezinde 21 yaþ altý ergenler üzerinde yaptýðý araþtýrmada;  Sokakta yaþayan çocuklarýn %78,4 fiziksel þiddete, % 35,6 iþkenceye maruz kalýyor. Çocuklarýn % 30,4 cinsel tacize, % 10,8’i de tecavüze uðradýðý belirlenmiþtir. Cinsel tacize uðrama riski kýzlarda, erkeklere göre oldukça yüksek; %66,7 kýzlarýn tecavüze uðradýðý, sokakta madde kullanan çocuklarýn % 38,3’ünün taciz öyküsü bulunduðu tespit edilmiþtir.