|
Aile ve toplumsal hayatýmýzda iliþki içinde olduðumuz çocuklarýmýzý tanýmak, psiko-sosyal geliþim özelikleri bilmek, geliþim sürecinde meydana gelen deðiþimi izleyebilmek ebeveynlerin en temel sorumluluðudur. Böylece çocuklarýmýzýn kiþilik geliþimini destekleyici, geliþtirici ve rehberlik rolünü ebeveynleri olarak iliþkilerimizde verimli gerçekleþtirebiliriz.
Çocuk kiþiliðini ana- babasýnýn kendisine verdiði terbiye ve davranýþ biçimiyle yansýtýr. Kiþilik, çocukta içinde yaþadýðý toplumla sýký iliþkilerden ve çok kuvvetli duygusallýklardan oluþmaktadýr.
Aile sistemi içersinde, aile üyelerinin kuþaklar boyu aktararak getirdiði duygu, düþünce ve davranýþ özellikleri çocuðun normlarýný, deðerlerini oluþturarak kiþilik geliþiminin niteliðini ve özelliðini belirlemektedir.
O halde kiþilik; bir kiþinin kendine has vasýflarýnýn meydana getirdiði hal, þahsiyet, kimlik, insana mahsus hareket, insanca davranýþ, insaniyettir. Ayrýca çocuðun yetenekleri, arkadaþlýk iliþkileri, kiþisel özellikleri olarak tanýmlanýr.
Kiþilik çocuk ile çevre arasýndaki iliþkinin, diyalogun ve etkileþiminin sonucu olarak deðerlendirilir.
Birey çocukluk döneminden itibaren çevresinde yaþayan insanlarýn davranýþ ve tutumlarýný taklit eder. Bu taklit önce anne ve baba imajý ile baþlar. Kiþilik doðrudan doðruya anne- babanýn çocuðu ile karþýlýklý kurduðu iliþkiden etkilenmektedir. Ebeveynlerin kendi aralarýnda gerekse çocuklarýyla karþýlýklý kurduðu iletiþim biçimi, çocuðun gelecekte tutum ve davranýþlarýný belirlemektedir. Çocuðun gelecekte ana ya da baba rolünün temelleri ebeveynleri ile olan iliþkileri atýlýr.
Kiþilik zamanla olgunlaþýr, çocuðun fiziki yapýsý, zihinsel ve duygusal bakýmdan geliþir.
Önceleri duygu ve heyecanlarýný denetleyemeyen çocuk büyüdükçe duygu ve heyecanlarýný nasýl denetleneceðini öðrenir.
Ailenin sosyal- ekonomik düzeyi, kültürel durumu, arkadaþ ve okul çevresi çocuðun kiþiliðinin oluþumunda önemli rol oynar.
Kiþiliðin kazanýlmasýnda sosyal ve çevresel faktörlerin rolü büyüktür.
Çocuk büyüdükçe, ergenlik çaðýna gelince çevre ile olan sosyal, kültürel iliþkisi de geliþir.
Bu dönemde genç, bütün enerjisini örnek, model objelere yöneltirse, kiþiliði olumlu yönde etkilenir ve geliþir.
Güçlü kiþiliði ile deðerli, ilkeli, bilge, örnek bir insan modelini benimser ve özdeþleþerek bir bað kurabilirse gençlerin kendilerine olan güveni de artar, kiþilikleri de geliþir.
Bir çocuða ana babasý nasýl davranýrsa, çocuk da diðer kiþilere karþý öyle davranýr. Önce karakterin, daha sonra kiþiliðin oluþmasýnda ve geliþiminde çocuk, ana baba etkileþimi sürecinde sevgi ve disiplin temel rol oynar.
Çocuðun karakteri, çoðu kez kendisini ana babasýnýn verdiði davranýþ özelliklerini yansýtýr.
Karakteri oluþturan en önemli yol çocuklara davranýþýný nedenlerini açýklamak, çocuklarýn kararlarý kendi kendine almalarý ve onlarý akýllýca nasýl eleþtirebileceklerini öðretmektedir. Böylece çocuklarýn özgüven ve giriþimci duygularý geliþtirilmektedir.
Sosyal Hizmet Uzmaný, Bakýrköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Saðlýðý ve Sinir Hastalýklarý Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi, Baþhekim Yardýmcýsý
|
Fatih
