Bilindiði üzere pratik matematik eðitim setleri cep yakýyor. Pahalý diye öðrencilerimizi uygun olan tekniklerden mahrum býrakmak da doðru deðil. Bu yüzden bazý pratik kurallarý paylaþmak istedim.

·  Sonu sýfýrla biten sayýlarý çarpmak çok kolaydýr. Mesela 3000 ile 500 i çarpmak istediðimizde ilk önce 3 ile 5 i çarpar. Daha sonra 15 in yanýna kullanýlan sýfýr kadar sýfýr koyar ve sonucu 1500000 buluruz.

·  Peki 5 ile biten sayýlarý kendileri ile çarpmak için ne yapmak gerekir? Mesela 75x75 çarpýmýný göz önüne alalým. Onlar basamaðýndaki rakam olan 7 ile bir ardýlý olan 8 i çarpalým. 56 sayýsýnýn yanýna birler basamaðýndaki rakamlar olan 5 ile 5 çarpýmýný yazalým. Sonuç olarak 75x75 = 5625 buluruz. Ayný þekilde 65x65 = 4225, 85x85=7225 bulunur.

·  Aralarýnda 2 fark bulunan sayýlarýn çarpýmýný bulmak için, sayýlarýn ortalamasýnýn karesinin 1 eksiðini alýrýz. Örneðin 29 ile 31 in çarpýmýndan 30x30 - 1 = 899 bulunur.

·  Ýki basamaklý bir sayýyý 11 ile çarpmak istediðimizde sayýnýn birler ve onlar basamaðýndaki rakamlarý toplar, toplamý iki rakamýn arasýna yazarýz. Örneðin 27x11=297 (2+7=9) buluruz. Eðer toplam 9 dan büyükse yüzler basamaðýndaki rakamý bir arttýrýrýz. Örneðin 49x11 = 539 buluruz. (4 ile 9 un toplamý 13 olduðundan 539 yazdýk).

·  Birler basamaðýndaki rakamlarý 1 olan 2 basamaklý iki sayýyý çarpmak istersek ne yapacaðýz? Örneðin 21x41 çarpýmýný ele alalým. Ýki sayýnýn onlar basamaðýndaki rakamlar olan 2 ve 4 ü ilk önce çarpalým, sonra toplayalým. Sýrasýyla çarpýmý, toplamý ve sondaki 1 sayýsýný yan yana yazalým. Böylelikle sonucu 861 buluruz. 31x51 çarpýmý için 3x5 =15, 3+5=8 yazarsak çarpýmýn sonucu 1581 bulunur. Eðer toplam 9 dan büyük olursa çarpýma bir ekleriz. Örneðin 81x91 çarpýmý için 8x9=72, 8+9=17. Çarpýmýn sonucu ise 7371 olur.

·  101, 1001, 10001, ... gibi bir sayý ile bu sayýdan bir basamak küçük A sayýsýný çarpmak istediðimizde, A sayýsýný yan yana yazmak yeterlidir. Örneðin 101x79=7979, 1001x278=278278, 10001=4162=41624162 dir.

·  Bir sayýyý 25 ile çarpmak için sayýyý 4 e böleriz. Eðer bölüm kalansýz ise bölümü 100 ile çarparýz, 1 kalanlý ise bölümün yanýna 25 koyarýz, 2 kalanlý ise bölümün yanýna 50 koyarýz, 3 kalanlý ise bölümün yanýna 75 koyarýz. Örneðin 278x25