Ülkemizde her yýl özellikle kýþ aylarýnda yüzlerce kiþi sobadan sýzan karbon monoksitgazý nedeniyle zehirlenerek hayatýný kaybediyor. Beypazarý'nda da bu tür vakalar görülmeye baþladý.

Tüm uyarýlara raðmen her yýl hidrokarbon (HC) içeren fosil yakýtlarýn (kömür, petrol, doðal gaz vs) bilinçsizce yakýlmasýndan kaynaklanan zehirlenmelere baðlý ölüm sayýsý artmakta. Yetkililer havalarýn soðumasý ve özellikle lodosun etkili olduðu günlerde vatandaþlarýn soba zehirlenmelerine karþý dikkatli ve tedbirli olmalarýný istiyor. Vatandaþlara soba seçiminden yakma biçimlerine, LPG'li ýsýnma araçlarýnýn kuruluþundan baca temizliðine kadar almasý gereken önlemlere uymalarý konusunda uyarýlar yapýlýyor. 

Doðalgazýn kullanýlmadýðý Anadolu'nun birçok kentinde sobayla ýsýnma çok yaygýn olarak kullanýlan bir yöntem. Soba yakýmý doðu yapýlmadýðýnda zehirlenme ve yaralanma gibi istenmeyen sonuçlar doðuruyor. Havalarýn soðumasýyla birlikte, yanlýþ soba seçimi, soba yakýmý ve borularýn eksik izolasyonu nedeniyle üzücü olaylarýn yaþanmamasý için vatandaþlarýn dikkat etmesi gerekiyor. 

Soba zehirlenmeleri nedeniyle birçok vatandaþ hayatýný kaybettiðini belirten yetkililer söz konusu üzücü olaylarýn yaþanmamasý için vatandaþlarý soba kullanýmý konusunda uyardý. Zehirlenme durumlarýnda hasta bulunduðu yerden temiz havalý bir yere taþýnmalý ve hemen suni solunum yaptýrýlmalý. Hasta vakit kaybetmeden en yakýn saðlýk kuruluþuna götürülmeli. 

Kýþýn soba faciasý yaþamamak için þu uyarýlarý dikkate alýn: 

1- Tekniðine uygun imalatý, temizliði ve bakýmý yapýlmayan bacalar zehirlenmelere ve yangýnlara neden olur. Bacalar, kömür gibi fazla miktarda is býrakan yakýt kullanýldýðý takdirde 2 ayda bir, diðer yakýtlar (sývý ve gaz gibi) kullandýðý takdirde ise 3 ayda bir temizlettirilmeli. 

2-Kullanýlan yakýtýn standartlara uygunluðu kontrol edilmeli. Ýzin belgesi olmayan satýcýlardan kömür alýnmamalý. 

3- Yatmadan önce sobaya kesinlikle yakýt konulmamalý. 

4-Binalarýn yangýndan korunmasý yönetmeliklerine mutlaka uyulmalý. 

5-Baca gazlarýnýn soðumasýný azaltmak, baca tepmesini önlemek ve hava þartlarýnýn etkisini azaltmak için bacalar yalýtýlmalý veya baca duvarý et kalýnlýðý en az 10 cm. olmalý. 

6-Bacalara, yaðmur sularý, kuþlar, aðaç yapraklarý vb maddelerin girmesini engellemek için mutlaka baþlýk kullanýlmalý. 

7-Soba tutuþturulurken yakýtýn üstten yanmasý saðlanmalý, böylece soba içinde ortaya çýkan zehirli gazlar yanarak sobayý terk ederler. 

8-Þofben zehirlenmeleri genellikle gaz kaçaklarýndan deðil, yeterli havalandýrma yapýlmayan yerlerde, oksijen oranýnýn düþmesi sonucunda karbonmonoksit oranýnýn yükselmesiyle gerçekleþtiði için þofbenin kullanýldýðý yere sürekli temiz hava girmesi saðlanmalý. 

9-Bacalar yatak odalarýndan, merdiven sahanlýðýndan, bina giriþlerinden, havalandýrma boþluklarýndan, çatý arasýndan, banyo ve tuvaletten geçirilmemeli. 

10-Gece yatarken soba kesinlikle açýk býrakýlmamalý. 

Neden lodosta soba zehirlenmesi daha çok oluyor 

Türkiye'de Güneybatýdan esen lodos, güneyden estiði için genellikle sýcak hava taþýyan bir rüzgârdýr. Dumanýn yükselme hýzý, dumanýn sýcaklýðý ile etrafýný saran havanýn sýcaklýðý arasýndaki farka baðlýdýr. Diðer bir deyiþle, bacadan çýkan duman ve gazlar kendilerini soðuk bir ortamda bulduklarýnda hýzla yükselebilirler. Sýcak bir rüzgâr olan lodos, dýþ ortam sýcaklýðýný arttýrdýðý için sadece sobayý boðmaz ayný zamanda bacanýn çekiþ gücünü de büyük ölçüde azaltýr.